ประเภทดอกไม้

การจำแนกประเภทของดอกสามารถแบ่งได้หลายประเภทด้วยกัน โดยใช้เกณฑ์ต่าง ๆ ดังนี้

การจำแนกประเภทของดอกไม้

การจำแนกประเภทของดอกสามารถแบ่งได้หลายประเภทด้วยกัน

โดยใช้เกณฑ์ต่าง ๆ ดังนี้

ใช้ส่วนประกอบที่เป็นโครงสร้างหลัก คือกลีบดอก กลีบเลี้ยง
เกสรตัวผู้ และเกสรตัวเมีย สามารถแบ่งได้ดังนี้
1.ดอกสมบูรณ์ ( Complete Flower )  คือดอกไม้ที่มีองค์ประกอบของโครงสร้างหลักครบทั้ง  4 ส่วน เช่น ดอกกล้วยไม้ ดอกกุหลาบดอกชบา   ดอกบัว   ดอกมะเขือ เป็นต้น
ดอกไม่สมบูรณ์ (Incomplete Flower ) คือดอกที่โครงสร้างหลักไม่ครบทั้ง 4 ส่วน อาจจะขาดส่วนใดส่วนหนึ่งไป เช่น ดอกมะละกอดอกบวบดอกตำลึง   เป็นต้น
ใช้จำนวนเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย
ว่าอยู่ในดอกเดียวกันหรือไม่แบ่งได้ 2 ประเภทคือ
1.       ดอกสมบูรณ์เพศ (Perfect flower)  เป็นดอกมีทั้งเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมียในดอกเดียวกัน เช่นดอกชบา ดอกมะเขืือ  ดอกบัวหลวง
2.       ดอกไม่สมบูรณ์เพศ (Inperfect flower) เป็นดอกที่ขาดเกสรตัวผู้หรือเกสรตัวเมีย ตัวใดตัวหนึ่งบนดอกนั้น  เช่น ตำลึง ดอกบัว

ใช้จำนวนดอกบนก้านชูดอก แบ่งได้ดังนี้

ดอกเดี่ยว (Solitary flower) จะมีดอกดอกเดียวอยู่บนก้านชูดอก 1 ก้าน

เช่น ดอกกุหลาบ ดอกพู่ระหง  ดอกชบา ดอกมะเขือ  ดอกฝรั่งดอกจำปี  ดอกฟักทอง เป็นต้น

ดอกช่อ (Inflorescences flowe) คือดอกที่มีหลายๆ ดอกอยู่บนก้านชูดอก 1 ก้าน

เช่น ดอกหางนกยูง ดอกหอมดอกกุ้ยช่าย ดอกคะน้าดอกขี้เหล็กเป็นต้น

ใช้การติดอยู่บนฐานรองดอก วงต่าง ๆ ของดอกตั้งอยู่บนฐานรองดอกในลักษณะต่างๆ กัน ซึ่งแบ่งได้ 3 แบบคือ

        1.ไฮโพจินนี ( Hypogyny ) คือ สภาพของดอกที่เกสรตัวเมียติดอยู่ที่ปลายฐานรองดอกที่ค่อนข้างยาวโดยอยู่เหนือส่วนอื่น ๆ ของดอก ดอกชนิดนี้เรียก  ว่า ดอกไฮโพจินนัส (Hypogynous flower) ทำให้รังไข่อยู่เหนือฐานรองดอก เรียกว่า ซูพีเรียร์โอวารี (Superior ovary) ตัวอย่างเช่น ดอกมะเขือ มะเขือเทศ จำปี องุ่น มะละกอ ถั่ว ข้าวโพด มะม่วงหิมพานต์ ยี่หุบ บัว ส้ม บานบุรี เป็นต้น

        2.เพริจินนี (Perigyny )  คือสภาพของดอกที่ฐานรองดอกโค้งล้อมรอบเกสรตัวเมียมีลักษณะคล้ายถ้วยแชมเปญ ที่มีเกสรตัวเมียอยู่ตรงกลางส่วนอื่น  ๆ ของดอก คือ กลีบเลี้ยง กลีบดอก และเกสรตัวผู้มาติดที่ขอบฐานรองดอก  จึงล้อมรอบเกสรตัวเมียเรียกดอกชนิดนี้ว่าดอกเพริจินนัส ( Perigynous flower ) ตัวอย่างเช่น ดอกเชอรี กุหลาบ

        3. เอพิจินนี ( Epigynous ) คือสภาพของดอกที่ฐานรองดอกโอบรอบเกสรตัวเมียทั้งหมดทำให้เกสรตัวเมียอยู่ใต้ส่วนอื่น ๆของดอก ดอกแบบนี้จึงเรียก ว่า ดอกเอพิจินนัส ( Epigynous flower ) ทำให้รังไข่อยู่ใต้ฐานรองดอก เรียกว่า อินฟิเรียร์โอวารี ( Inferior ovary ) ตัวอย่างเช่น  ดอกเล็ก ๆ ของทานตะวัน แอปเปิ้ล ทับทิม กล้วย ฝรั่ง ชมพู่ ฟักทอง แตงกวา บวบ พลับพลึง เป็นต้น

วงของดอกไม้

การแบ่งวงของดอกไม้ที่เรียงตัวกันอยู่โดยนับจากด้านนอกเข้ามาสามารถแบ่งได้ด้ังนี้

          วงเคลิกซ์( Calyx ) วงนอกสุดซึ่งเป็นวงของกลีบรองหรือกลีบเลี้ยง ( Sepals )  ส่วนใหญ่แล้วมีสีเขียว กลีบเลี้ยง อาจอยู่แยกกัน เรียกว่า พอลิเซพาลัส( Polysepalous )หรือ อะโพเซพาลัส ( Aposepalous ) เช่น กลีบเลี้ยงของดอกบัวสายและพุทธรักษา  ถ้ากลีบเลี้ยงเชื่อมติดกัน เรียกว่า ซีนเซพาลัส(Synsepalous ) หรือแกโมเซพาลัส ( Gamosepalous ) เช่น กลีบเลี้ยงของดอกชบา ดอกบานบุรี ดอกแค กลีบเลี้ยงของพืชบางชนิดอาจมีสีต่าง ๆ เพื่อ ล่อแมลงให้ช่วยถ่ายละอองเกสร นอกจากนี้ใต้กลีบเลี้ยงของพืชพวกชบา  และพู่ระหง ยังมีกลีบสีเขียวเล็ก ๆ ที่เรียกว่า ริ้วประดับ ( Epicalyx)อยู่ด้วย

          วงคอโรลลา ( Corola ) วงที่สองหรือวงถัดเข้าไปเป็นวงของกลีบดอก วงนี้มีสีของกลีบดอกแตกต่างกันขึ้นกับรงควัตถุ เช่น แคโรทีนอยด์ ทำให้มีสี เหลืองหรือสีแสด แอนไทไซยานิน (Anthocyanthins ) ทำให้กลีบดอกมีสีม่วงหรือสีน้ำเงินกลีบดอกสีขาวเพราะมีแอนโทแซนทิน( Anthoxanthins )   กลีบดอกอาจเชื่อมติดกัน  เรียกว่า แกโมพาทาลัส ( Gamopetalous ) หรือซีมเพทาลัส (Sympetalous ) ตัวอย่างเช่น ดอกต้อยติ่ง   ดอกมะเขือ  ดอกลำโพง ดอกทานตะวัน ผักบุ้ง ตำลึง ฟักทอง

          วงแอนดรีเซียม( Androcium ) วงที่สามเป็นวงของเกสรตัวผู้ ( Stamens หรือ Microsporophylls ) วงนี้เรียกว่า แอนดรีเซียม ( Androcium ) เกสรตัวผู้แต่ละอันประกอบด้วยก้านเกสรตัวผู้ ( Filament ) ชูอับเรณู ( Anthers ) ภายในมีถุงเรณู ( Pollen sacs  หรือ Microsporangia ) อยู่ 4 ถุงละอองเรณูมีขนาดเล็กจำนวนมากและพืชแต่ละชนิดมีละอองเรณูที่มีรูปร่างแตกต่างกัน

          วงจินนีเซียม ( Gynaecium ) วงที่สี่หรือวงในสุดเป็นวงของเกสรตัวเมีย ( Pistil หรือ Carpel หรือ Megasporophyll ) อาจมีเกสรตัวเมียอันเดียว หรือ หลายอันรวม เกสรตัวเมียแต่ละอัน เรียก คาร์เพล ( Carpel )